२५ डिसें, २०१३

आम्हाला शुभेच्छा नकोत !

आम्हाला शुभेच्छा नकोत ! 

आज बर्याच हिंदुत्व वाद्यांचे स्टेटस आहे : आम्हाला नाताळच्या शुभेच्छा नकोत ! परधर्माच्या शुभेच्चा आम्हीच काय म्हून घ्याव्या ? त्ये लोग आमच्या घेतात व्हय ? केक कापत सांता क्लोज च्या टोप्या घालत ३१ डिसेंबर ला दारू पिणार्या पिढिनि राष्ट्र आणि धर्म बुडवला आहे वगैरे !

मग आमच्या लाडक्या तात्यांनी लिहील कि - " आज एका मराठी वृत्तवाहिनीवर (बहुतेक झी २४ तास) एक कुणीतरी मराठी अ‍ॅन्कर बया केकची पाककृती दाखवत होती.. का तर म्हणे उद्या खिरिस्ताव लोकांचा सण नाताळ म्हणून. बरं केक करताना बाजूला ते नाताळाचं झाड.. शिवाय त्या मुलीच्या डोक्यावर सांताक्लॉजची टोपी..
च्यामारी, गुढीपाडव्याला खिरिस्ताव मुली नाकी नथ, नऊवारी लुगडं वगैरे नेसून श्रीखंड, पुरणपोळ्या वगैरे कधी करतात का हो? मग साला आपणच असे लाचार का..? सर्वधर्मसमभावी आणि सेक्युलर व्हायचा मक्ता फक्त आम्हा हिंदूंकडेच आहे का..?! -- तात्या."

सर्व साधारणत: हिंदुत्व वाद्यांची हि मानसिकता असते - " आम्हीच का म्हून व्हावे सर्व धर्म संभावी ?


वस्तुत: अगदीच बोगस अर्ग्युमेंट आहे । भरपूर ख्रिस्ती आणि मुसलमानही हिंदुचे दिवाळी गणपती वगैरे सण साजरे करतात … आणि अगदी मुळाशीच जायचं झाल हिंदुत्वाचा प्रसार आणि स्वीकार भरपूर वेगाने होत असतो । आपल्यात धर्मांतराचा विधी नाही म्हणुन हे कळत नाही । गणपतीची मूर्तीपूजा करणे म्हणजे ख्रिस्ती आणि इस्लामची मुळ तत्वे चुलीत घालून हिंदुंच्या देवाला शरण जाणे आहे … तर केक खाणे हि केवळ मज्जा …. सनातन्यांच्या बालबुद्धीला झेपायच्या नाहीत या गोष्टी … आपले भीमरूपी महारुद्रा बरे


आमच्या चिरंजिवांसाठी घेतलेला नाताळचा पोशाख 

माझ्यासकट सर्व जगाने कट्टर रहावे … एकमेकांना सणांच्या शुभेच्छाहि देऊ नयेत ! हि मुळ मानसिकता आहे । आणि ह्या मानसिकतेचे ---- बाबासाहेब आंबेडकर जयंतीला नाके मुरडणारे हिंदु , गणेशभक्त सलमानला धर्मबहिष्कृत करणारे मुसलमान , प्रसाद नाकारणारे ख्रिस्ती आणि हिंदु सणांच्या शुभेच्छाही नाकारणारे नवबौद्ध … या सर्वांनाच भरपूर मनस्ताप सहन करत बसावा लागणार आहे … कितीपण उपटा … कायपण करा … एकच एक धर्म आणि संस्कृती या जगात नांदणार नाही … जग बहुविध होते आणि राहील … बाकी तुम्ही शुभेच्छा जरूर नाकारा … मला नाताळच्या नकोत , तुला दिवाळीच्या नकोत ,त्याला ईद च्या नकोत …। मुख्य म्हणजे आम्हाला शुभेच्छाच नकोत ….आम्हाला शुभेच्छा नकोत ! कारण आम्हाला कायम ठेवायचा आहे द्वेष ! आणि सततचा भयगंड ! माझा धर्म बुडेल हो !

चांगभलं ! इतक्या चिमुरड्या शुभेच्छंनि आपला धर्म बुडण्याची भीती अनेक धर्मलंडांना वाटते … वाटुद्या ! एव्हड्या तेव्हढ्या केक खाण्याने , गणपतीत नाचल्याने , बुद्ध जयंतिच्या शुभेच्छा दिल्याने तुमचे धर्म बुडण्याएव्हढे … ते फालतू असतील … तर असे फालतू धर्म बुडालेलेच बरे ! चांगभलं !

ताजा कलम : जगातले सगळेच धर्म बुडणार नाहीत कदाचित । जे जिवंत रसरशितपणे नव्या गोष्टीचे आदान प्रदान करतील - निदान ते तरी बुडणार नाहीत ! पण शुभेच्छा नाकारणारे धर्मवीर आणि त्यांचे धर्मही बुडतील । बुडाले पाहिजेत । बुडवले जातील !! तर मग कट्टर धर्म वीरहो द्या पुन्हा आवाज : आम्हाला शुभेच्छा नकोत !

१७ डिसें, २०१३

कॉन्सपिरसी थिअरि : होऊ दे खर्च !


कॉन्सपिरसी थिअरि : होऊ दे खर्च !


आपल्या आजूबाजूला भयंकर कट आणि कारस्थाने सुरु आहेत . आपल्याला उल्लू बनवले जात आहे .फसवले जात आहे. खरे वास्तव वेगळे आहे . आणि दाखवल जातय काहीतरी भलतच ! हे मिडियात येत नाही कारण मिडिया हाच एका महाभयंकर कटाचा भाग आहे

हि अतिशय लाडकी आणि झटक्यात लोकप्रिय ठरणारी थेअरी आहे . अमेरिकेतल्या टोप टेन कोन्स्पिरसी थेअरी खालच्या व्हिडियो लिंक मध्ये पहायला मिळतील . यात औषध कंपन्या पैसे कमावण्यासाठी आजारांचे विषाणू पसरवतात , लोकांचे मेंदु नष्ट - भ्रमिष्ट करून त्यांच्यावर राज्य करण्यासाठी सरकार पाण्यात फ़्लोराइड मिसळते , इल्युमिनाटि नावाचा धर्मगट जगावर राज्य करण्यासाठी - युद्धे , माइंड कंट्रोल रसायने वगैरे वापरत असतो. 








शिवाय पर्ल हार्बर अमेरिकन सरकारने मुद्दामच घडू दिले - अमेरिकन राश्ट्राध्यक्ष रूझवेल्ट ते रोखू शकला असता पण त्याला युद्धात उतरायचे होते । म्हणुन त्याने गुप्तचर यंत्रणेच्या सल्ल्यांकडे दुर्लक्ष केले , ९ -११ ची घटना अमेरिकन सरकारनेच घडवली कारण त्यांना मध्यपूर्वेतल्या तेल साठ्यांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी युद्ध करायचे होते ! अमेरिकन स्वभावाल अनुसरून सर्व कोन्स्पिरसि थेअरी मांडल्या गेल्या आहेत - सर्वच्या सर्व पैशाशी नायतर पेट्रोल च्या भावाशी संबधित आहेत !!

अशीच एक गाजलेली थेअरी होती चंद्रावर माणुस उतरलाच नाही । आणि सामन्य माणसाला पटतील असे त्याचे खोटेच व्हिडिओ नासा ने तयार केले आहेत .त्याबाजुचे आणि विरुद्ध असे हजारो व्हिडियो आणि लेख इंटर्नेट वर प्रसिद्ध आहेत .

भारतातही अशा अनेक कोन्स्पिरसि थेअरी आहेत . 


१ ) नेहरू मुसलमान होता , इंदिरेचा नवरा फिरोझ मुसलमान होता , आणि राजीव आणि त्याच्या मुलांचा ख्रिस्ती बात्मिस्मा सोनियाने घडवला .

२) नथूरामने दंगल घडवण्यासाठी गांधिजिंना मारण्या आगोदर स्वत:ची सुंता केली होती .

३) मक्केत शिवलिंग आहे . ते चादरीखाली लपवले आहे .


हिंदु स्वभावानुसार या सार्या कोन्स्पिरसी थेअरी मुसलमानांशि निगडित आहेत . मुसलमान एडस पसरवतात (गर्दीत सुया टोचून) म्हणुन कर्नाटकात उडपी जिल्ह्यात एक दंगलहि झालेली आहे .


बाम्सेफी मंडळिंनि त्यांच्या स्वभावानुसार काही कोन्स्पिरसि थेअरी स्वीकारल्या आहेत … यात प्रामुख्याने शेटजी - भटजिंचे एक गुप्त मंडळ सतत भारताचा इतिहास , भूगोल , नागरिकशास्त्र इत्यादी बदलत असते . आंबेडकरांचा मतदार संघ पाकिस्तानात जावा म्हणुन गांधीने फाळणी केली. अशा प्रकारच्या थेअरी प्रसूत केल्या आहेत .


या कटकारस्थानाच्या थेअर्यांवर अनेकांचा मनापासून विश्वासही असतो .
आणि हे जगात सर्वत्र चालते .




त्याची कारणे :


१) आपल्या आजूबाजूची परिस्थिती पाहून निष्कर्ष काढणे हि माणसाच्या मेंदूची पद्धत आहे .

२) पण त्याच वेळी काही महत्वाच्या गोष्टींकडे अधिक लक्ष देणे आपण उत्क्रांतीत शिकलो आहोत . आपल्या आजू बाजूला रेडिओचा आवाज चालू आहे , कावळा ओरडतो आहे , कुत्रा भुंकतो आहे … पण रस्ता क्रोस करताना आपल्याला फक्त ट्रकचा हॉर्नच ऐकू येतो । . बाकी काही नाही .। बिन महत्वाच्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायचे वरदान मानवी उत्क्रांतीत आपण निसर्गाकडून शिकलो आहोत . जगण्यासाठी ते आवश्यकही आहे .

३) महत्वाचे काय ? आणि बिन महत्वाचे काय ? हे आपण - संस्कार , वाचन , नातेवाइक - मित्र यांकडून मिळणारी माहिती यावरून ठरवतो.

४) मग महत्वाच्या तेव्हढ्याच गोष्टी लक्षात ठेवतो (तथाकथित बिन महत्वाच्या विसरून जातो ).

५) मग आपल्या संस्कारानुसार महत्वाच्या वाटणार्या गोष्टींची एक तर्क संगति आपला मेंदु आपोआप लावतो - आणि त्यातून आपला स्वभाव म्हणा किंवा अनेकांचे सारखे स्वभाव एकत्र येउन जन्माला येणार्या विचारधारा (इझम ) म्हणा - जन्माला येतात आणि वाढतात .

६) पण आपण अनेक तथाकथित बिन महत्वाच्या गोष्टी विसरून गेलेलो असतो . त्यामुळे आपल्या स्वभावाला किंवा विचारधारेला (इझम) ला न मानवणार्या गोष्टी आपल्याला दिसतच असतात .

उदाहरणार्थ अमेरिका हा महाचोर भांडव्लदरांचा देश आहे हे लाडके डावे गृहीतक आहे . मग रशिया सारख्या महान देशा आधी ते कसे काय चंद्रावर पोचतील ? पण त्यांचे चंद्रावर्चे फ़ोटो तर दिसतायत खरे !

७) यावेळी आली हुक्की मारली बुक्की च्या आवेशात एखाद्या कोन्स्पिरसि थेअरी चा जन्म होतो . नासा ने खोटेच व्हिडियो बनवले ! - नवे सत्य स्विकारण्यापेक्षा - कोन्स्पिरसि थेअरी वर विश्वास ठेवणे मानवी मेंदुला अधिक सोपे असते .

८) हे पूर्णत: नैसर्गिक आहे … प्राणि नुसतेच आकलन करत बसला तर मारूनच जाइल त्याला काही निश्कर्ष काढावेच लागतात आणि त्यावर विश्वास ठेवून निर्णय करावे लागतात . 

या उत्क्रांतीच्या देणगितच या थिअर्यांचे मर्म आहे .







१६ डिसें, २०१३

जमाते इस्लामीचा भाईचारा

 जमाते इस्लामीचा भाईचारा 


जमाते इस्लामी हिंद ने - अब्दुल कादिर मौला यांच्या फाशीचा निषेध केलेला आहे. अब्दुल कादिर मौला हे बांग्लादेश जमाते इस्लामीचे नेते . त्यांच्यावर खून , आणि स्त्रिया आणि मुले यांसकट सामुहिक कत्तलिंचे आरोप सिद्ध झालेले आहेत . मिरपुरचा खाटिक या नावाने ते कुप्रसिद्ध होते . त्यावर सिद्ध झालेले आरोप १) एका कवीचा स्वहस्ते शिरछेद . २) ११ वर्षे वयाच्या मुलीवर बलात्कार . ३) ३४४ जणांच्या गोळ्या घालून केलेल्या सामुहिक हत्याकांडात सहभाग .  .भारतातली जमाते इस्लामी या बांगलादेशी मौलानाच्या समर्थनार्थ उतरली आहे .





बांग्लादेशात ... तसे खून करणे योग्यच आहे म्हणत  समर्थकांनी  फाशीचा निषेध म्हणुन अल्पसंख्य हिंदुंचि घरे पेटवली आहेत .  गंम्मत म्हणजे भारतातल्या जमाते इस्लामी ने सुद्धा त्यांच्या फाशीचा निषेध केला आहे . त्यांना शहीद म्हटले आहे. आणि "" देश "" एकत्र ठेवण्यासाठी अब्दुल कादिरचे कृत्य योग्यच होते अशीही पुस्ती जोडली आहे . हा देश म्हणजे कोणता देश ? एकत्र म्हणजे काय ? आणि जमाते इस्लामीचा भाईचारा म्हणजे काय ?  हे सविस्तरपणे माहित करून घेणे आवश्यक ठरले आहे .



http://jamaateislamihind.org/eng/jih-chief-strongly-condemns-execution-of-bangladesh-jamat-islami-leader/



जमात चा इतिहास 


मौलाना मौदुदि  हे जमाते इस्लामी चे जन्मदाते . मौदुदि चा  जन्म महाराष्ट्रातला . १९४१ साली त्यांनी जमाते इस्लामीची स्थापना केली . जमाते इस्लामीचा मुस्लिम लीग ला विरोध होता . मुस्लिम बहुल पाकिस्तान बनवण्यात जमाते इस्लामीला स्वारस्य नव्हते. त्यांना अखंड भारतात कुराण , हदीस आणि शरिया कायद्यानुसार चालणारी इस्लामी धर्माची राजवट आणायची होति. मौदुदिंच्या दुर्दैवाने देशाची फाळणी झाली . अखंड भारतात अल्ल्लहचा दिन (इस्लाम ) नुसार चालणारी राजवट आणण्याचे स्वप्न भंगले.   मग मौदुदि त्यातल्या त्यात इस्लामी असलेल्या पाकिस्तानात गेले .





पाकिस्तानात दाखल होताच त्यांनी अहमदिया विरुद्ध प्रचार सुरु केला . अहमदिया हा मुस्लीमातला एक अल्प्संख्य गट आहे . त्यांवर मैत्रेय बुद्ध , क्रुश्णादि अवतार यांचा प्रभाव आहे.  नव्या युगात जिहाद बा सैफ (तलवारीचा रक्तरंजित  जिहाद ) लागू पडत नाही असे अह्मदियांचे धार्मिक मत आहे . मौलाना मौदुदिंनि  अहमदिया हे मुस्लिम नसून  " काफर"  आहेत असा विचार मांडला .  विशुद्ध इस्लामी राजसत्ता स्थापना करण्यासाठीच मौदुदि पाकिस्तानात गेले होते . अहमदिया मुस्लिमांविरुद्ध प्रचार हे त्याकडेच टाकलेले एक पाउल होते. . त्याची परिणती १९५३ सालच्या अहमदिया विरोधी दंगलीत झाली . कत्लेआम घडले -  आणि पाकीतानात त्या ठिकाणी मार्शल लो पुकारला गेला .  आजही त्यांची जमाते इस्लामी हि संघटना पाकिस्तानातील प्रमुख राजकीय मूलतत्व वादि पक्ष आहे.


तर फाळणी झाल्यावर जमाते इस्लामीचे जन्मदाते पाकिस्तानात गेले आणि तिथल्या अहमदिया मुस्लिम सारख्या काफ़िरांचा पाडाव करू लागले . फाळणी झाल्याने भारतात उरलेल्या जमातचे  काय होणार ? देशाचे दोन तुकडे झाल्याने जमाते इस्लामी चे दोन तुकडे होणे अपरिहार्य होते.    पण प्रत्यक्षात  जमाते इस्लामीचे तीन तुकडे झाले - एक जमाते इस्लामी हिंद ,दुसरा जमाते इस्लामी  पाकिस्तान आणि तिसरा म्हणजे काश्मीर .  काश्मीर मधलि जमाते इस्लामी ही भारत विरोधी संघटना आहे .  

अशाप्रकारे वेगवेगळ्या भू राजकीय परिस्थितीशी जमात ने जुळवून घेतले ! आणि मुळात एकाच असणारी संघटना तीन वेगवेगळ्या नावांनी काम करू लागली … लवकरच या संघटनेला आणखी एक चौथी उपशाखा काढावी लागणार होती.


बांग्लादेश युद्ध 


इंदिरा गांधिंनि पाकिस्तानशी युद्ध करून त्याचे दोन तुकडे केले . लाखभर पाकि सैन्य डोक्यावर हात ठेवून शरण आले .  याच पाकि सैन्या बरोबर अब्दुल कादिर मौला काम करीत होता .  हे पाकि सैन्य जे अनन्वित अत्याचार स्थानिक बांगलादेशी वर करत होते त्यात अब्दुल कादिर सामील होता .  या युद्धाच्या दरम्यान हजारो  हिंदु, मुस्लिम विचारवंतांचि  कत्तल करण्यात आली . यात डोक्टर , संगितकार , विचारवंत , कवी , तत्वज्ञ यांचा समावेश होता . पाकि सैन्याकडून हि कत्तल झाली त्यात जमाते इस्लामीचे लोक सामील होते . त्यांनि मुख्यत: माहिती पुरवण्याचे काम केले .  कादिर मौला वर एका कवीचे मुंडके स्वहस्ते उडवल्याचा आरोप   सिद्ध झाला आहे. ह्या कत्तल झालेल्या विचारवंतांचे स्मारक आजही बांग्लादेशची राजधानी ढाका येथे आहे .





हे विचारवंत स्वतंत्र बांग्लादेश मागत होते हा त्यांचा गुन्हा होता . कादिर मौला ला पाकिस्तान नावाचा देश एक ठेवायचा होता . त्याचे हे ""देश "" एकत्र ठेवण्याचे प्रयत्न भारतातल्या जमाते ते इस्लामीने वाखाणले आहेत .

मुळात हे बांगलादेशी विचारवंत पाकिस्तान पासून फुटून वेगळा देश का मागत होते ? हेच मुळी  जमाते इस्लामिला समजलेले नव्हते . आजही समजलेले  नाही.  १९७१ पूर्वीच्या अखंड पाकिस्तानात (पाक + बांग्लादेश ) बंगाली भाषिक संख्येने बहुसंख्य होते .  पण देशाची अधिकृत भाषा उर्दू होती . मुठभर पंजाबी मुस्लिमांची दादागिरी सर्वत्र चालू होती . बंगाली अस्मिता इस्लामी भाइचार्याहुन अधिक टोकदार बनली आणि बांग्लादेशाचा जन्म झाला . धर्माच्या आधारावरची राष्ट्रे ठिसुळ तर असतातच पण प्रतिगामी विचारधारा फक्त खड्ड्यात च घेऊन जात असते .


जमाते इस्लामी हिंद 


तर जमाते इस्लामी हिंद या जमाते इस्लामीच्या भारतीय तुकड्याने आपला भाईचारा प्रकट केला आहे . हा भाईचारा बांगलादेशी मुस्लिमांसाठी नाही . बांग्लादेश चा गद्दार जमाती नेता कादिर मौला यासाठी आहे . त्याने पाकिस्तान एक ठेवण्यासाठी केलेले प्रयत्नहि  वाखाणले आहेत . हि सर्व कृत्ये जमातच्या इतिहासाशी सुसंगत अशीच आहेत . अहमदिया असो कि बंगाली भाषिक ,लहान - लहान मायनोरिटि चिरडत पेन इस्लामचे स्वप्न पहाणे हा जमात ए इस्लामीचा मुळ स्वभाव आणि धोरण आहे .  जमाते इस्लामीचा अभ्यास करताना - त्यांच्या परिभाषा समजून घ्याव्या लागतील . अल्प्संख्य , अन्याय , न्याय , देश , जिनोसाइड या बाबतच्या त्यांच्या इस्लामी संकल्पना समजावून घेणे आवश्यक आहे . आणि कोणत्या परिप्रेक्षातुन त्या बदलतात हे हि लक्षात ठेवले पाहिजे .

७ डिसें, २०१३

चैत्यभूमी - शिवाजी पार्क . बाबासाहेबांना वंदन करायला

आज दादरला गेलो होतो . रमलो तिथे .

 चैत्यभूमी - शिवाजी पार्क . ६ डिसेंबर  

 बाबासाहेबांना वंदन करायला जनसागर लोटला होता . लाखोंचा . फ़ोटो विकले जात होतेच पण त्याहून महत्वाच म्हणजे शाहिरी जलसे करणार्या पाच दहा उत्साह मुर्तिंचे अनेक ग्रुप प्रबोधन जलसा - पथनाट्य करत हिंडत होते . यात बहुसंख्येने नवबौद्ध आणि मराठि असले तरी तामिलनाड , मध्य प्रदेश , गुजराथ आणि ऊत्तर प्रदेशातूनही सर्व जातीचे  लोक आले होते . पाहून बर वाटल . बाबासाहेबांचे व्यक्तित्व  आणि लहान  प्रमाणात का होईना पण  त्यांचा विचार भारतभर पसरतोय हे चित्र आशादायी आहे . भरपूर भटकलो . फेसबुकवरचे अनेक दोस्त प्रत्यक्षात भेटले … थोडेथोडके नाही … कमीत कमी साठ - सत्तर लोकांनी अभिराम म्हणुन हाक मारून बोलावलं . मी पण पाच पन्नास लोकाना हाक घातली . युवकांची पथनाट्य आणि गाणी ऐकली , सोबत आमचे बडे भाय मोहिते सर होतेच .

मी प्रत्यक्ष चैत्यभूमीवर बाबासाहेबांच्या स्मृतीचे दर्शन घेऊ शकलो नाही. खच्चाखच जाम लाइन प्लाझा च्या पुढे होती म्हणे … युवराज सरांचा शिवसैनिक दोस्त आतपर्यंत व्ही आयपी गाडी ऑफर करत होता … पण स्मृतीशिल्पे पहाण्यात रस नव्हताच मला . तिथे तर लई वेळा गेलोय . पुन्हा जायला हा काही मुहूर्त नव्हता . आलेल्या जनासागाराच दर्शन अधिक महत्वाचे वाटत . 

व्ही आयपी गाडीतून दर्शनाला काही गेलो नाही . 

शाहिरी जलसे , गाणी , आलेली माणस पहात आणि त्यांचे संवाद ऐकत गर्दीतच रेंगाळत बसलो .बाबासाहेबांचे खरे दर्शन किंवा खरी भेट … खरी गळा भेट या गर्दीत असते . 




वैभव आमचा  जिगरी दोस्त मात्र गावला नाही कारण त्याची तब्येत बरी नव्हती . पण सिद्धार्थ भेटला - दाभोळकरांवर मस्त पथनाट्य बसवलं होत त्यांनी . एका चुणचुणीत पोरानि तर धमाल उडवून दिली . त्या आंबेडकरी गर्दीत अनेक ठिकाणी दाभोळकर - त्यांचे फ़ोटो दिसले … पण दाभोळकरांचे विरोधकही दिसले . सिद्धार्थ मोकळेच्या पथनाट्यावर टिका करायला     बामसेफी  आले होते . भट दाभोळकरांचे  नाव आंबेडकरांबरोबर घेणे हा त्यांना बाबासाहेबांचा अपमान वाटत असावा ! सिद्धार्थ ने सडेतोड समारोप केला ………… बाबासाहेब आंबेडकरांनि जातिअंताचा विचार दिला , विज्ञान निष्ठेचा विचार दिला …. या मार्गावर जे असतील ते आमचे आहेत .

महाराष्ट्रात घडलेल्या जातीय अत्याचारांचे -  एत्रोसिटिचे प्रदर्शन हि लावले गेले होते . आमचे  मित्र सुनील गजाकोशानी पोस्टर डिझाईन बनवले होते. पांढर्या पोस्टरवर काळी अक्षरे . बस्स … चाळिस  सनातनी खुनांचा आणि सरंजामी बलात्कारांचा पोस्टरवर उल्लेख होता . त्यात खैरलांजी असेल … वाल्मिकी समाजाच्या तीन तरुणांची केलेली हत्या असेल . 

का ? का? का? 

तर हुच्च वर्णिय मराठ्याच्या पोरीशी लग्न केले म्हणुन …कार्यकर्ते सगळीकडे भेट देऊन आलेले . आयटीत काम करणारे उच्च शिक्षित . त्यांच्या स्मार्ट फोन मध्ये घडलेल्या घटनांचे फ़ोटो होते. वर्तमान पत्रातील कात्रणे होती . 

मी विचारले " पोस्टर पांढर्या वर काळे का ? फोटो का नाही टाकले ?

उत्तर मिळाले…. त्या कार्यकर्त्यांनी दिलेले उत्तर होते …. .
भावना भडकावून काही होणार नाही . हे फ़ोटो प्रदर्शनात टाकायच्या लायकीचे नाहीत . आम्ही अत्याचारांचे फ़ोटो टाकणार नाही । पण त्याबाद्दल जागृती करूच करू … आम्हाला समाजाचा फ़ोटो बदलायचा आहे…आणि तेव्हा । त्यावेळी … तिथेच । मला बुद्ध दिसला .






शिवाजी पार्क ची स्थानिक हुच्चभ्रू जनता बहुतेक १ २ ते ३ … ३ ते ६ … ६ ते ९ चे पिक्चर बघायला गायब झाली होती . घरे आणि उरलेली रिकामी माणसे …हिंदु कोलनी  जराशी उजाड वाटत होती . शिवशक्ती - भीमशक्तीची  टेबली राजकीय घोषणा करणारे नेतागण फिरकले हि नाहीत

काही शिव सैनिक पण बाबा साहेबांचे पोस्टर आणि विचार बोलत होते .  कवीमित्र  तांबे डोक्क्टर , उकळता गणेश चव्हाण , गायकवाड , धमाल कांबळे आणि… ज्यांची मते पटत नाहीत अजाबात पण… माणुस म्हणुन दिलदार असलेले जमाते इस्लामीचे भाइजान … आमचे जुने दोस्त नौशाद उस्मान सुद्धा भेटले . ते त्यांना उपयुक्त ठरतील ती पुस्तके खरेदी करायला आले होते . गळाभेट घेतली. बाबासाहेब मेल्यानंतरहि अनेकांची गळाभेट मिठी घडवून आणतात .

 महामानवास अभिवादन श्रद्धांजली पुण्यस्मरण वगैरे म्हणणार नाही .
 कारण भीमराव माझ्यासाठी सुपर मेन नाही . रियल मेन आहे . 

बाबासाहेबांना गळाभेट . जय भीम !


.
अभिराम दीक्षित

५ डिसें, २०१३

आम्ही माडिया : अद्भुत , थरारक तरी वास्तव

    पुस्तक परिक्षण : आम्ही माडिया : अद्भुत , थरारक तरी वास्तव .


लेखक : एम डी रामटेके

या पुस्तकाची पहिली आवृत्ती प्रकाशनाच्या जागेवर हातोहात खपली होती. सध्याचा नक्षल ग्रस्त जिल्हा गडचिरोली , तालुका भामरागड ; गाव कुडकेल्लि - डुकराच्या आणि रानटी अस्वलांच्या शिकारी करत, मोहाची दारू गाळत आणि आदिवासी नाच करत   एक मुलगा शिकत जातो…  पुढे पदवीधर होऊन पुण्याच्या कार्प्रेट जगतात नोकरीला लागतो . तो मधुकर रामटेके हा या पुस्तकाचा तरुण लेखक. ब्लोगलेखक म्हणुन नेटकरांना ते परिचित आहेत . पण त्यांच्या ब्लोग वर सहसा न आढळणार्या मिस्किल , वर्णनात्मक , खुसखुशीत तरी संवेदनशील अशा शैलीने हे पुस्तक वाचनीय बनले आहे.

पुस्तकाची सुरवातच शिकारीच्या प्रसंगाने होते .  दुष्काळ पडला आहे . पोटासाठी हाल सुरु . आदिवासींच्या देवीने पाउस पाडावा म्हणुन तिला नैवेद्य दाखवायचा आहे . शिकारीचा . तिला एकट्या दुकट्याने केलेली शिकार अजाबात चालत नाही . अक्खा गाव जमतो . तीर कामठे , भाले , कुर्हाडी , दोर्या, जाळी । बायकापोरे , अबालवृद्ध सारे सज्ज … शिकारीचा प्लान बनतोय . जाळी  कुठं लावायची , हाकारे देत प्राणि हाकलत आवाज करत गर्दी पुढे सरकतीय. भाल्याच्या टप्प्यात सावज घ्यायला जाळिजवळ  दबा धरला गेला आहे … देवीला नैवेद्य मिळणार का ? कि बिनधार्मिक उपासाचा भोग तसाच चालू रहाणार ?
पुस्तकात जागोजाग शिकारीच्या प्रसंगांची रेलचेल आहे .

 अस्वल हा प्राणि सायकिक आणि चक्रम असतो .  केवळ मजेखातर तो माणसाला  हाल हाल करून मारू शकतो .   एका मुक्या नावाड्याला रानटी अस्वल अस्वल भिडते . त्याला पळुन जाता येत नाही , लपण्यासाठी झाडावर चढायला वेळ नाही . मुका नावाडी ओरडून हाळी देऊन कोणाला मदतीलाहि बोलावू शकत नाही . मुका पटकन एका झाडामागे लपतो. चक्रम अस्वल दुसर्या बाजूने झाडाला मिठी मारतो….  मुका नावाडी  झटकन रानटी अस्वलाची दोन्ही मनगटे पकडतो. आणि विरुद्ध बाजूने दणक्यात जोर लावून अस्वलाचे थोबाड झाडाच्या बुंध्यावर आदळतो. पुन : पुन्हा .  अनेकदा . अस्वलाच्या  एका शिकारीची हि एक गोष्ट . अशा अनेक शिकारकथा ह्या पुस्तकात आहेत . स्वत: लेखकाच्या  जिवावर बेतलेल्या हि अनेक शिकारी आहेत .




पण केवळ चक्रमपणा म्हणुन हत्या करणारे अस्वल आणि पोटासाठी शिकार करणारे आदिवासी ह्यात फरक आहे .   पोटासाठी        वणवण अशा नावाचे दुसरे प्रकरण पुस्तकात आहे. भात , कोवळा  बांबू, लाल मुंग्याची चटणी आणि मिळाले तर मासे हा रोजचा आहार . पावसाळ्यात पुर आणि दर दोन वर्षाआड कोरडा दुष्काळ . अस्वलाचे थोबाड  फोडण्याचा जीगरा आणि ताकद आपोआप येत नाही … अन्नासाठीचे कष्ट हातभार लावतातच पण दुबळ्यांना निसर्ग लहानपणीच मारून टाकतो . उरतात ती चिवट माणस …  बालमृत्यू . लेखकाच्या अप्तजनांचे मृत्यू घडतात त्याचेही वर्णन किंचित तटस्थपणे येते .

पण लेखकाची माणुसकी आणि संवेदनशीलाता पुन: पुन्हा प्रत्ययाला येत राहते. आदिवासी कुटुंबांचे चाली रीतिंचे ओघवते वर्णन पुस्तकात येत राहते.  तिथे लग्ना आधी शरीर संबंध ठेवणे शिष्ट संमत  आहे.  तरुण मुला मुलिंना समूहनृत्याची जरा मोकळिक मिळावी आणि नंतर " रानात"  जाता यावे . म्हणुन लवकर निघून जाणारे ( अमेरिकन प्रागतिक ! ) आई बाप आहेत. घरी आलेल्या पाहुण्याला आदराने मोहाची दारू ऑफर करणारे यजमान आहेत .  तशा आदिवासींच्या श्रद्धा अंधश्रद्धा देखील आहेत .  हे पुस्तक वाचकाला आदिवासी सण वार उत्सव , त्यांच्या दंतकथा , जलपर्या , मत्स्य कन्या , सर्प कन्या , ड्रेकुला - व्हेंपायर प्रमाणे वाघाची मुंडकी (मधून - मधून ) धारण करणारे रक्तपिपासू मानव … वगैरेच्या जादुई हरी पाटिल दुनियेत घेऊन जाते …. पण वास्तवात  कोणालातरी असा ड्रेक्युला ठरवून गावाकडून त्याची होणारी त्याची हत्या हि या पुस्तकात येते .


पुस्तकात मामाच्या घरी केलेली लग्नाची जबरदस्ती आहे … ती सामाजिक प्रथा म्हणुन आदिवासिंनि स्वीकारली आहे .  लग्न झालेल्या स्त्रीने पोलका घालायचा नाही . उघडेच फिरायचे आणि त्यासाठीचा पोलका उतरवणे- हा आदिवासी  धार्मिक  विधीही आहे .  पण त्याविरुद्ध आवाज उठवून लग्ना  नंतर पोलके घालणारी लेखकाची बालमैत्रीण हि आहे . आणि तिच्या फ़ोलोवर बनणार्या समस्त गावकरी स्त्रियाही आहेत . १ ९ ८ ०  च्या दशकापासून त्या आदिवासी जगतात झालेले बदल लेखकाने टिपले आहेत .

सगळ्या पुस्तकात कोठेही अतिरंजित शैली नाही. शहरी वाचकाला अद्भुत वाटणार्या गोष्टी वास्तवातच घडत आहेत . शिकारीचा थरार तुम्हा आम्हाला तर … कोणासाठी…  ते अन्नार्जन आहे . दिखाऊ योनिशुचिता आणि व्यसनमुक्तीच्या शहरी नैतिकतेपेक्षा वेगळी संस्कृती पहायची असेल तर पुस्तक वाचायला हवे .   सुसंस्क्रुत पणाचे मापदंड ढवळून टाकणे वगैरे राणा भीमदेवी भाषा पुस्तकात नाही पुस्तकात फक्त वर्णन आहे . नक्षल वाद्यांचे , पोलिसांचे , माणसाला ओढुन नेणार्या सर्प कन्यांचे  , लाल मुंगीच्या चटकदार चटणीचे, रानात रस्ता चुकून चकवा लावणार्या विशिष्ट वनस्पतींचे , तेंदुच्या पानांचे आणि व्यावसायिक कंत्राटदारांचे फक्त वर्णन … रसरशीत वर्णन …   पुस्तकात धडपडून आणि दारू विकून शिक्षणासाठि पैसे जोडणारी तरुण आदिवासी मुले - मुली दिसतात  आणि शहरातला पैसा सोडुन आदिवासिंसाठि दवाखाना चालवणार्या प्रकाश  आमटे या डागदारीचेही उल्लेख येतात .


डागदारी म्हणजे आदिवासी भाषेत डोक्टर .  कुणि दारू पिउन मस्त गाणी गातो म्हणुन त्याचे नाव  रेडिओ - हा रेडिओ वस्तीचा मुखिया आहे . आणि रेडी याच नावाने ओळखला जातो . कोणि लहानपणी हरवलेला माणुस आदिवासी भाषेत " बेपत्ता " म्हणुन ओळखला जातो . आणि थापाड्या आणि भूयारासारख्या पोकळ बाता मारणार्याचे   नाव " भूयाराम " म्हणुन रुढ होते . तिथे सणाला पुजारी बैल कापायला सांगतो आणि देवीला दारू हि मस्ट लागतेच .

अशी मस्त दुनिया कलंदर लेखक मिस्किल भाषेत वर्णन करत राहतो . त्यावर फारशी मते मांडत नाही.  पण गाणार्याला रेडिओ नाव पडल होत तस लेखकाच्या डेंबिस आणि बदमाश (पान क्र १ १ ) मिश्कीलीवर त्याला लहानपणी कोणते नाव पडले होते ते मात्र शेवट्पर्यंत गुलदस्त्यात राहते .

खालील धाग्यावर आम्ही माडिया  हे पुस्तक ओं लाइन उपलब्ध आहे .

http://www.pustakjatra.com/default/aamhi-madiya-m-d-ramteke/p-2502150-81109195717-cat.html



२६ नोव्हें, २०१३

तटस्थ पणा भूमिकेत असतो बच्चमजी … प्राण्यांच्या संख्येत नाही ।

१० वि ११ वि एवढेही सामन्य ज्ञान नसणार्या पोट्ट्यानि ट्याग मारावा … खाली पिली काय पिन फालतू प्रश्न विचारावा आणि आम्ही त्यांचे प्रामाणिकपणे शंका निरसन करावे … एव्हढे सारे झाले कि आमचे हेतूच मुळात भ्रष्ट आहेत असेही ऐकून घ्यावे … इस्स्कू बोलते फेसबुक . आम्हाला ट्याग मारून अशाप्रकारे प्रश्न विचाराले जातात 

पोट्टा : काय बे तू शेकुलर ना मंग जिराफ़ांबद्दल च का बोलतोस ? झेब्र्यांबद्दल का नाई बोलत ?







आम्ही : त्याच काय हाय कि झेब्रे जरा मोठे असत्यात म्हून त्यांच्याबद्दल आधी लिवलय

पोट्टा: मंग हि घे उदाहरण … झेब्र्यान मांजि गाजर खाल्ली , मुळे खाल्ले इ इ
आम्ही : असेल मंग

पोट्टा : एकाचवेलि सर्व प्राण्यांबद्दल बोलला पायजेल मंगच तू शेकुलर
आम्ही : एकाच वेळी सर्वांबद्दल कसा बोलता यील ?

पोट्टा : नाय नाय - काय पिन चालणार नाई … कुटल् बी वाक्य बोलण्या अगुदर मुंगी पासून दाय्नोसोर पर्यंत सर्व प्राण्यांची नाव घ्याय्ले पायजेल
आम्ही : कसा शक्य आहे ?

पोट्टा : मंग कसला रे तू शेकुलर ! मंग कसला रे तू तटस्थ ! ( मनात : कशी जिरवली बच्चमजी !)

आम्ही : सगल्या प्राणी लोकांबद्दल एकदम बोललो तर तटस्थ होय रे ? एकाच प्राण्याबद्दल तटस्थ भूमिका घेऊ शकत नाही ?

तटस्थ पणा भूमिकेत असतो बच्चमजी … प्राण्यांच्या संख्येत नाही ।

नाय तर उद्या बोलशिला कि मंगल ग्राहवरल्या प्राण्यांचे अपराध तुला दिसे नाय … अहो हि मानवी भाषेची पाद्धत आहे। तर्क संगतीची पद्धत आहे .


पोट्टा : आता कसा धरला …. बघ मी म्हनलो व्हतो कि नाय … तुले झेब्र्यांचे अपराध दिसत नायत … साला आंधला खविस ।

आम्ही : अहो मी मागे म्हटलो होतो ना … कि प्राणि संग्रहालयच बंद करून टाका … आणि सगळ्यांनी माणुसकीचा धर्म पाळा

पोट्टा : हे तू जिराफ़ांनाच का सांगतोस ?

आम्ही : अहो मी प्राणिसंग्रहालय हा शब्द्द वापरला होता . त्यात सगळे येतात

पोट्टा : त्यावेळी पण तुमच्या मनात जिराफच असतात… कसा पकडला चोराला

आम्ही: ठिक आहे यापुढे मी प्राण्यांबद्दल बोलणारच नाय … हाय काय आणि नाय काय । चल आपण नदी बद्दल बोलू

पोट्टा : बघ मी म्हणालो व्हतो कि नाय । तू झेब्र्यांच्या बाजूचा हायस … झेब्रे नदीवर पाणी पित्यात म्हून तू नदीबद्दल बोलतो … कसा पकडला भामट्याला …

आम्ही : होऊ दे खर्च

२४ नोव्हें, २०१३

सावित्री माई फुले विद्यापीठ , पुणे : काही मुलभूत मुद्दे







सावित्री माई फुले विद्यापीठ , पुणे : काही मुलभूत मुद्दे 


१) सावित्रिमाइंचे नाव पुणे विद्यापीठाला देणे हि एक उत्तम गोष्ट आहे . शिक्षणाचि ठेकेदारी चालणार नाही . स्त्री शुद्रांसकट सर्व समाजाला शिक्षण मिळाले तर त्याला काही अर्थ आहे । ज्योतिरावांचा हा मुलभुत विचार प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी दगड जिने खाल्ले त्या - माइचे - आईचे - गाव पुणे आहे आणि त्यात तिच्याच नावाचे विद्यापीठ हि होणार आहे . हि एक चांगली गोष्ट आहे .

२) मुळात या मागणीला कोणीही जवाबदार व्यक्ती किंवा संघटनेने विरोध केलेला नाही . तरीही नाम विस्ताराचे झेंगट कोणि पुढे आणले ? सावित्रीमाई फुले पुणे विद्यापीठ, पुणे हि द्विरुक्ती हास्यास्पद वाटते . त्यामुळे नाम विस्ताराची गरज नाही . सावित्री माई फुले विद्यापीठ हेच नाव योग्य आहे.



३) या नामांतराला ब्राह्मणांनि विरोध केलेला नाही. . . ते ठीकच . पण केवळ राजकीय अनुत्साह म्हणुन विरोध न करणे वेगळे आणि फ़ुलेंचे महत्व समजून या नामांतराला पाठिंबा देणे वेगळे . फक्तच ब्राह्मणच म्हणुनच जातीयच हिताचाच विचारच करायचाच झालाच तरच ……………. उत्तर पेशवाईत ब्राह्मण माजले होते । फुलेंनी त्यांच्याविरुद्ध तेंव्हा लिहिणे । तेंव्हा योग्यच होते। शिवाय ज्या समाजातल्या स्त्रिया शिकतात तोच समाज प्रगती करतो । सावित्रिमाइंनि ब्राहमणांसकट सर्व स्त्रियांना शिकवले आणि विधवा केशवपनासारखी दुष्ट रूढी बंद करण्यासाठी नाव्ह्यांचा संप घडवला. विधवेचे केस भादरून तिला रंडकि बनवण्याची दुष्ट रूढी ब्राह्मण समाजातच जास्त प्रचलित होती . आणि दुष्ट प्रथे पासून आपल्या स्त्रियांचे रक्षण फुले पती पत्नींनी केले …. म्हणुन ब्राह्मणांनि फ़ुलेंचे आजन्म ऋणी राहिले पाहिजे .शेवटी महात्मा फुले आणि सावित्रि आईने एका ब्राह्मण विधवेच्या परित्यक्त ब्राह्मण मुलाला - यशवंताला दत्तक घेतले आणि त्याच्या नावे आपली सर्व संपत्ति केली . फुलेंच्या ब्राह्मण विरोधकांनी हे विसरता कामा नये . ज्या समाजातल्या स्त्रिया शिकतात - सुधारतात - तोच समाज प्रगती करतो.. हे … हे ब्राह्मणांनि निदान आता तरी ओळखुन या नामांतराला पाठिंबा दिला पाहिजे .

ख्रिस्त महंमद - मांग ब्राह्मणासी - ।
धरावे पोटासि - बंधुपरि - ज्योती म्हणे । । 












४) भारतात जाती आहेत . त्यामुळे जातीय राजकारणे होणे हि स्वाभाविक आहे . पण पुणे या नावातच काहीतरी ओंगळ आहे बीभत्स आहे असे मानणारे - राजा ढाले आणि हनुमंत उपरे हे लोक - या उद्गारातून - समाजकारण , राजकारण यातले काहीही करत नाहीत . हेट इन प्लुरल चा हिटलरी गुणधर्म जागृत ठेवत आहेत . ५ - ५० वर्षाची उत्तर पेशवाई हि पुणे शहराची एकमेव ओळख नाही . रानडे , गोखले , महात्मा फुले आणि अंधश्रद्धा निर्मुलनासाठी जीवाची बाजी लावणार्या दाभोलकारांच्या साधनेचे प्रमुख कार्यालयहि पुणे येथेच आहे. ढाले उपरेनि द्विरुक्ती होते म्हणुन - पुणे या शब्दाला विरोध दाखवलेला नाही . आपलि हिटलरि मानसिकता दाखवत एका आक्ख्या गावाचाच द्वेष कसा करता येतो ते दावले आहे . मुळात बिनविरोध नामांतर होत असताना स्वत:कडे लक्ष वेधून घेण्यासाठी केलेला हा बालिश उद्योग आहे … कि नंतर वेगळ्या कोणा तर्फे जिजाबाइचे नाव पुढे करून मराठा विरुद्ध माळी कार्ड पुढे करत -- आर्म स्ट्रोंग भुजबळांना दाबण्याचि हि -- पवार खेळीची सुरवात आहे ? जिजामातेच्या नावाची चर्चाही काही लोकांनी उकरली होती .

५) मुळात नामांतर , स्मारके आणि आरक्षण हे सर्व योग्य असले तरी तेथेच अडकुन पडता येणार नाही. यापुढे जाण्याची गरज आहे .

६) मराठवाड्यातले नामांतर युद्ध केवळ विद्यापीठाच्या नावापुरते कधीच नव्हते . मराठवाड्यातल्या गायरान जमिनीची मालकी दलितांकडे असावी कि मराठा - कुणबी - माळी या जातिंकडे ? यावरच्या उग्र आंदोलनांचि पार्श्वभूमी त्याला होती . निजामाच्या बाजूने कोण होते आणि विरुद्ध कोण ? असा हिंदु मुस्लिम झगड्याचा आयाम हि त्याला होता . त्यावेळी समाजवादी अनंत भालेराव ते बाळासाहेब ठाकरे वगैरे सर्वच दिग्गज या लढ्यात आपापल्या पुर्वग्रहांनिशि विरोध करते झाले होते .
पवारांची आणि ठाकरेंची खेळी यशस्वी झाली आणि राज्याभरातले नवबौद्ध पवारांमागे उभे राहिले तर मराठवाड्यातल्या मराठा समाजात शिवसेना फोफावली .


७ ) पुणे विद्यापीठाच्या नामांतरा मागे अशी कोणतीही वर्तमानकालीन खर्या खुर्या सामाजिक संघर्षाची पार्श्वभूमी नाही . त्यामुळे त्याला विरोध होणार नाही . आणि त्यावर कोणाला राजकीय पोळ्याहि भाजता येणार नाहीत . हा पण आपण किती मिडिया क्रेझी आहोत हे सिद्ध करण्यासाठी वेडी वाकडी विधाने अवश्य करता येतील









महात्मा फुलेंनी ब्राम्हणांसाठी काम केले...... भालचंद्र नेमाडे..


फुले ब्राह्मण विरोधी होते. असे अनेक लोक मानतात.

नेमाडेंनि त्यांच्या नेहमीच्या शैलीत सर्वसामान्य लोकाना बुचकळ्यात टाकणारे विधान केले आहे. नेमाडेंचे विधान निट समजून देण्याचा मी प्रयत्न करतो आहे : -


 काय काम केले असेल  महात्मा फुलेंनी  ? आणि का केले असेल ?

१) ज्या समाजातल्या स्त्रिया शिकतात त्या समाजाची प्रगती होते. महात्मा फुलेंनी ज्या मुलीना शिकवले त्या मुख्यत: ब्राह्मण होत्या …. ब्राह्मण समाजाच्या स्वातंत्र्य पूर्व उत्कर्षाचे स्त्रिशिक्षण हे प्रमुख कारण आहे... त्याचा पाया महात्मा फुलेंनी घातला .

२) विधवा केशवपन (विधवा स्त्रियांचे टक्कल करणे ) हा सामजिक प्रश्न केवळ ब्राह्मण जातीपुरताच मर्यादित होता .(बहुजन समाजात हि दुष्ट प्रथा सर्वमान्य नव्हती ) महात्मा फुलेंनी त्याविरुद्ध आवाज उठवला आणि ब्राह्मण स्त्रियांची या कुरूप रुढीतून सुटका केली … बहिष्कृत ठरलेल्या एका ब्राह्मण विधवेचा मुलगा यशवंत यास महात्मा फुलेंनी दत्तक घेतले आणि त्यास आपल्या सर्व संपत्तीचा वारस नेमले

३) ब्राह्मणी कर्मकांड आणि मस्तवालपणा यावर फुलेंनी त्यांच्या लेखणीने आसूड ओढले , त्यामुळे मराठी ब्राह्मणात एक आत्मपरिक्षणाचि प्रोसेस सुरु झाली … आणि उत्तर पेशवाईच्या अध:पतनातून पुढे सरकण्यास ब्राह्मणाना मार्ग खुला झाला … तत्कालीन सनातनी ब्राह्मणाचे (चिपळूणकर इत्यादी ) लिखाण वाचले कि फुलेंची लेखणी तत्कालीन विवादात समर्थनीय नसली तरी निषेधार्य निश्चित वाटत नाही …. तत्कालीन समाजकारण , उत्तर पेशवाइतिल अनागोंदी , पुण्यातल्या ब्राह्मणांचि कर्मठता आदी अनेक गोष्टीचा पट उभा करून मग त्यावर फुलेंच्या प्रतिक्रिया पहाव्या लागतील

४) ख्रिस्त महंमद मांग ब्राह्मणासी धरावे पोटासि । बंधूपरी - ज्योतिबा फुले अखंड

५) एकमय लोक : महात्मा फुले यांनी राष्ट्रवादाची व्याख्या केली आहे. ते म्हणतात, ''... शूद्रादी अतिशूदांसह भिल्ल, कोळी वगैरे सर्व लोक विद्वान होऊन विचार करण्यालायक होईतोपावेतो ते सर्व सारखे एकमय लोक झाल्याशिवाय 'नेशन' निर्माण होऊ शकत नाही...'' महात्मा फुले समग्र वाङ्मय' (६ वी आवृत्ती) पृष्ठ क्रमांक ५२३

एकमय लोक तयार करण्या साठी त्याकाळात जे महात्मा फुले यांना आवश्यक वाटले होते ते त्यांनी केले.
.

७ ऑक्टो, २०१३

गांधी विरुद्ध आंबेडकर - नेमके काय घडले ?

गांधी विरुद्ध आंबेडकर - नेमके काय घडले ?
 (मला समजलेले गांधीजी  भाग २ )

******************************************************************************************************************************************************************
संदर्भ स्पष्टीकरण : धनंजय कीर लिखित आंबेडकर चरित्राची  दहावी  आवृत्ती संदर्भ म्हणुन वापरली आहे . खैरमोडे लिखित आंबेडकर चरित्रही संदर्भाला घेतले आहे - ( खैरमोडे ३-६७) हा संदर्भ खैरमोडे लिखित चरित्रातील तिसर्या खंडातील ६ ७ वे पान असा वाचावा . बहिष्कृत भारत  या पत्रातले बाबासाहेबांचे लेख उद्धृत केले आहेत त्यापुढे  वर्तमान पत्राचा दिनांक दिला आहे.  द न गोखले यांचे डॉ आंबेडकरांचे अंतरंग हे हि पुस्तक संदर्भ म्हणून वापरले आहे .
******************************************************************************************************************************************************************


गांधी विरुद्ध आंबेडकर हा संघर्ष अटळ होता . एक दलितांचा नेता आणि दुसरा सवर्ण हिंदुंचा पुढारी यात गुलुगुलु गुलाबी  ऐक्य शक्य नव्हते . त्याला सामाजिक कारणे जवाबदार होती .  हा संघर्ष कधी निर्माण झाला ? कसा निर्माण झाला ? कसा वाढत गेला ? आणि कधी संपला ? हे आपण प्रस्तुत लेखात पहायचे आहे .
 आजच्या दलितांनी गांधिंचा द्वेष करण्याचे कारण नाही आणि सवर्णांनी आंबेडकरांचा किंवा आजच्या दलितांचा राग धरू नये .म्हणुन हि धडपड.

  हिंदु महासभा हा हिंदुंचा पक्ष म्हणणे तत्व म्हणुन ठिक आहे . पण लोकशाहीच्या राजकारणात हा एक जोक ठरत असतो  . ज्याला लोक मते देतात तो पक्ष त्या समाजाचा असतो .   सवर्ण हिंदुंनि फ़ाळणिपुर्वि आणि फ़ाळणिनंतरहि गांधिबाबाच्या कोग्रेसला मते टाकलि होती. तत्कालीन सवर्ण हिंदुंचा पुढारी - लोकनियुक्त पुढारी गांधी होता .


आंबेडकर गांधिंकडे सवर्ण हिंदुंचा नेता म्हणुनच पहात होते . तत्कालीन हिंदुंच्या हृदयावर गांधीच राज्य करत होते.  हे सत्य एकदा मान्य केले कि पुढे जाता येईल . आंबेडकरांचा प्रश्न वेगळा होता. दलित समाजातल्या एका घटकाने त्याकाळी त्यांना पुढारी मानले होते    . त्या काळाचा विचार आंबेडकरांनि राजकारणात प्रवेश करण्या आधीपासून केला पाहिजे. आणि त्या आधी परिस्थिती,  अनुभव,  वाचन आणि  विचार करून माणुस सतत बदलत जात असतो हे ध्यानात ठेवले पाहिजे .



महाडचा धर्म संगर : फक्त गांधिजिंचि तसबीर 

चवदार तळ्यासाठी केलेला सत्याग्रह हि बाबासाहेबांच्या संघर्षातलि पहिली मोठी लढाई . २५ डिसेंबर १९२७ रोजी ह्या लढ्याला आरंभ झाला. ७ - ८ हजार माणसे जमली होती . मंडपात येताना शिवाजी महाराज कि जय ! आणि गांधीजी कि जय ! अशा घोषणा देण्यात येत होत्या .  यावेळी मंडपात फक्त एकाच नेत्याची तसबीर विराजमान होती - गांधीजी ! (खैरमोडे ३ - १५९ )




आपल्या तडाखेबंद भाषणात बाबासाहेब म्हणतात -

 " चवदार तळ्याचे पाणि प्याल्याने आम्ही अमर होऊ अशातला भाग नाही . आजपर्यंत ते प्यायलो नव्हतो तेंव्हा काही मेलो नव्हतो . इथे आम्ही पाणि पिण्यासाठी जमलेलो नाही . आम्हीही माणसे आहोत हे सिद्ध करण्यासाठी जमलो आहोत. हि सभा समतेची आहे ...

हिदू समाज समर्थ करायचा असेल तर चातुर्वण्य व असमता यांचे उच्चाटन करून हिंदु समाजाची रचना एकवर्णत्व व समता या दोन पायावर केली पाहिजे. अस्पृश्यता निवारण्याचा मार्ग हा हिंदु समाज समर्थ करण्याच्या मार्गापासून भिन्न नाही. म्हणुन मी म्हणतो - कि आपले कार्य जितके स्वहिताचे आहे , तितकेच राष्ट्र हिताचे   आहे . ….  हि सभा हिंदु समाजाचे संघटन करण्यासाठी बोलावली आहे. "  (बहिष्कृत भारत ३-२ - २ ७ )

या काळात बाबासाहेब गांधी आणि गांधिविचार दोन्हीही मानत असलेले दिसतात.  माहाडच्या धर्म संगराला बाबासाहेबांनी सत्याग्रह म्हटले होते . हे हि ध्यानात ठेवले पाहिजे . " सत्याग्रह हि विचारसरणी आम्ही गीतेतून घेतली असून . गीता हा धर्म ग्रंथ म्हणुन आम्हाला मान्य आहे " - बाबासाहेब (बहिष्कृत भारत - २५ - ११ - २ ७ ). याच परिषदेत बाबासाहेबांनी मनुस्मृती जाळली .

१९ २ ७  सालीच बाबासाहेबांनी दादरच्या गणेशोत्सवात भाषण केले होते . आणि विरोधकांच्या बंदोबस्तासाठि खिशात पिस्तुल बाळगले होते! (खैरमोडे २ - १ ४ ९ )

हिंदु राहून समता प्राप्त करणे आणि त्यासाठी लढा देणे हे आंबेडकरांचे धोरण १९ २ ७ साल पर्यंत स्पष्ट दिसते आणि हिंदु पुढारी - गांधी हे आपले विरोधक आहेत असे आंबेडकरांना त्याकाळी वाटत नव्हते हे हि स्पष्ट होते .

हिंदु समाज समर्थ आणि संघटित करण्याची मनीषा आंबेडकरांनि या काळात अनेकदा बोलून दाखवली आहे.


काळाराम ते सायमन : ठिणगी पेटली  

काळा राम मंदिर प्रवेशासाठी अस्प्रुश्यांचा संघर्ष चालू होता. त्यावेळी आंबेडकरांनि गांधिंना सवाल केला होता - " मंदिर प्रवेशाचा प्रश्न मिटल्या नंतर जेंव्हा अस्पृश्य लोक जातीच्या आणि चातुर्वणाच्या उच्चाटनाचा प्रश्न हाती घेतील . तेंव्हा महात्माजी कोणाच्या बाजूने उभे राहतील ? "

हा सवाल फक्त गांधीना नव्हता. पुर्या हिंदु समाजाला होता.

गांधीजी उत्तरले - " मी मानत असलेल्या हिंदु धर्मात उच्च नीचता नाही पण डॉ आंबेडकरांना वर्णाश्रमाशि झगडा करायचा असल्याने मी त्यांच्या पक्षाला राहू इच्छित नाही. कारण वर्णाश्रम हा हिंदु धर्माचा अभिन्न भाग आहे, अशी माझी श्रद्धा आहे . "  (कीर - २ ३ ९ )


गांधी विरुद्ध आंबेडकर संघर्ष इथून सुरु होतो.





(सनातनी हिंदु धर्माला डांबर फासत आहेत . गांधीजी ते कष्टाने   पुसू पाहत आहेत आणि आंबेडकर त्याचा पाया असलेल्या वर्ण व्यवस्थेवर हातोड्याने घाव घालत आहेत.  ब्रिटीश लांबून मजा बघत आहेत- तत्कालीन व्यंगचित्र ) 



सायमन आयोग : 

 हा आयोग भारताला कोणत्या बाबतीत स्वायतत्ता द्यावी याचा विचार करण्यासाठी होता . बहुतेक सर्व राजकीय पक्षांनि त्याला अनेक मर्यादा आहेत म्हणुन विरोध केला . बहिष्कार घातला . आंबेडकरांनि मात्र सायमन आयोगाला सहकार्य केले आणि त्याला एक लांबलचक निवेदन नेउन  दिले . का ? हा आंबेडकरांचा स्वातंत्र्याच्या चळवळीशी द्रोह होता का ? काय होते त्या निवेदनात ?  या प्रश्नांचि  उत्तरे  पहाण्या आधी एका घटनेची नोंद केली पाहिजे .




सायमन गो ब्याक ! म्हणत आंदोलन करताना लाला लजपत राय यांच्या छातीवर ब्रिटिश पोलिसी दंडुके बसले. त्याबद्दल ७ डिसेंबर १ ९ २ ८  च्या बहिष्कृत भारत च्या अग्रलेखात श्रद्धांजली वाहताना बाबासाहेब म्हणतात - " लाला लजपत राय यांनी राजकारण आणि समाजकारण यात फारकत करून  आपल्या पंगुपणाचे प्रदर्शन कधीच केले नाही .त्याकाळी  लालाजिंचा आर्य समाज मुस्लिमांच्या आक्रमणापेक्षा जातीभेदादि हिंदु समाजाच्या अंतर्गत दोषांकडे अधिक लक्ष पुरवत असे . अस्पृश्यांच्या चळवळीबद्दल लालाजिंचि सहानुभूती कळकळीची होती  "

१ ९ २ ७  ते ३ ०  या काळात बाबासाहेबांच्या विचारात बदल घडू लागलेला दिसतो . त्यांना अजून हिदू समाजाकडून आशा आहे पण गांधिविरुद्ध मत बनू लागले आहे . ठिणगी पेटली आहे .



******************************************************************************************************************************************************************
विभक्त  मतदार संघ म्हणजे काय ?

भारातात सध्या जी लोकशाही आहे त्यात संयुक्त भौगोलिक मतदार संघ   आहेत . काही जागा मागास उमेदवारांना राखीव आहेत . पण प्रत्येक उमेदवारासाठी सर्व जाती धर्माचे लोक मत देतात . त्यामुळे निवडणुकीतल्या उमेदवाराला सर्वसमावेशक भूमिका घ्यावी लागते. 

विभक्त  मतदार संघ म्हणजे काही जातीना वेगळे मतदार संघ . आजच्या पदवीधर  मतदार संघात  ज्याप्रमाणे पदवीधर उमेद्वरांसाठि  केवळ पदवीधर च  मतदान करतात त्याप्रमाणे - दलित उमेदवारासाठी केवळ दलितांनी मतदान करणे म्हणजे - विभक्त मतदार संघ. 
******************************************************************************************************************************************************************


ब्रिटिशांना दिलेल्या सायमन कमिशनच्या निवेदनात बाबासाहेब लिहितात  -

" १ ) आज अस्पृश्य समाजाच्या समस्या वेगळ्या असल्याने ते हिंदु समाजापासून वेगळे आहेत
२) मात्र अस्पृश्यांसाठी मागितलेल्या मागितलेल्या सवलती तात्पुरत्या आहेत . सर्व भारत शेवटी एका व्हावा . " (गोखले १ १ ८ )
या काळात आंबेडकरांनि विभक्त  मतदार संघाला कडाडून विरोध केलेला आहे. आणि राखीव जागा मागितलेल्या आहेत .   

निवेदनात बाबासाहेब म्हणतात - विभक्त मतदार संघ हे लोकशाहीच्या मुळावरच घाव घालतात. विभक्त मतदार संघात निवडुन गेलेले उमेदवार सभागृहात सर्वांसाठीच कायदे करतात . ज्यांनी निवडुन दिले नाही त्यांबद्दल कायदे करण्याचा हक्क विभक्त मतदार संघातल्या उमेदवारांना मिळतो . ज्यांनी निवडुन दिले नाही त्यांवर राज्य करणे हि कुठली लोकशाही ?  ( Dr Ambedkar Writings and Speeches. Vol 2 pg 344 - 366, 1982)


ह्या निवेदनात बाबासाहेबांचा लोकशाहीवाद आणि राष्ट्रवाद अनेकवार व्यक्त झाला आहे . पण सायमन शी सहकार्य केले म्हणुन त्याकाळी बाबासाहेब देशद्रोही असल्याची चुकीची   टिका कोंग्रेसि वर्तमान पत्रांनी केली होती .






गोलमेज परिषद : वणवा पेटला 


सायमन आयोगापुढे ३७ दलित संघटना गेल्या होत्या.  त्यापैकी ३५ संघटनांनि विभक्त मतदार संघांचि मागणी केली होती .  आंबेडकरांनि आपले वैयक्तिक मत बाजूला ठेवत पुढे लोकमताला मान दिला . (खैरमोडे ४ - १ ४ १ . १ ४ २ ) आणि गोलमेज परिषदेत  बाबासाहेबांनी दलितांना विभक्त मतदार संघ मागितले .  लोकमताच्या रेट्यात बाबासाहेबांनी बदललेला हा निर्णय आहे . 

इथे एक लक्षात ठेवले पाहिजे कि आंबेडकर हे केवळ विचारवंत नाहीत ते एक राजकारणीही आहेत . जे बाबासाहेबांबद्दल खरे आहे ते गांधीबाबा बद्दल हि खरे आहे.




******************************************************************************************************************************************************************

प्रौढ सार्वत्रिक मताधिकार म्हणजे काय ?

ब्रिटिश राजवटीत हि निवडणुका होतच होत्या पण मतदानाचा अधिकार सर्वांना नव्हता. ठराविक जमीन ठराविक शिक्षण असलेलेच लोक मतदान करू शकत .  या गाळण्यांमूळे बहुसंख्य दलितांना मतदानाचा हक्क मिळत नव्हता आणि त्यामुळे राखीव जागांवरुन निवडुन जाणारे दलित उमेदवारही सवर्णांचे  चमचे असत. 

प्रौढ मताधिकार म्हणजे १८ / २१  वर्षे वयाच्या सर्व भारतियांना मतदानाचा अधिकार असणे .  प्रौढ माताधीकारात सर्व दलितांनाहि  मतदानाचा हक्क मिळतो आणि अस्पृश्य  हिताबद्दल जागरूक असणारे उमेदवार निवडुन जाणे सोपे होते , असे आंबेडकरांचे मत होते .

******************************************************************************************************************************************************************


स्वत:चे विभक्त मतदार संघाबद्दलचे प्रतिकूल मत राजकारणी आंबेडकरांनि बदलले . गांधिंमधल्या अट्टल राजकारणी पुरुषा बद्दल तर कोणालाच शंका नाही !  राजकारणात स्वत:च्या लोकांचा अनुनय करावा लागतो . हा लोकशाहीचा साइड इफ़ेक्ट आहे !

गांधीनी सवर्णांच्या भावना बोलून दाखवत दलितांच्या विभक्त मतदार संघाला विरोध केला असे काहिंना वाटते.  प्रौढ मतदानाचे नाव सुद्धा नसताना केवळ उच्चशिक्षिताना मतदानाचा अधिकार असताना - आंबेडकरांची नवी  मागणी चुकीची  होती असे म्हणता येणार नाही. पण जर दलितांना विभक्त मतदार संघ दिले तर उद्या सर्वच जाती स्वत:चे वेगळे मतदार संघ मागतील -प्रत्येक जात स्वत:चे उमेदवार निवडुन देऊ लागली तर - उमेदवारांना सर्वसमावेशक भूमिका घेण्याची काहीच गरज उरत नाही  त्यामुळे जातीवादी  उमेदवारच निवडुन येतील आणि ते देशाचे तुकडे पाडतील हि गांधिजिंचि भीती हि अनाठाई  नव्हती.

गांधी विरुद्ध आंबेडकर संघर्ष पेटु लागला आणि त्यातच उभयतांचि भेट ठरली.




वादळी भेट आणि जळते उद्गार  


इथे एका विनोदी गोष्टीचा उल्लेख करणे आवश्यक आहे . हि भेट संपेस्तवर आंबेडकर हे अस्पृश्य समाजातले आहेत हेच गांधीना माहित नव्हते. (कीर १८०)  गांधीजी आंबेडकरांना पुण्याचे पुरोगामी ब्राह्मण समजत असत ! आंबेडकरांच्या शैक्षणिक डिग्र्यांकडे पाहून गांधिंनि हा ग्रह करून घेतला होता कि आंबेडकर या ब्राह्मण आडनावामुळे गांधिंचा तसा ग्रह झाला होता ते सांगता येत नाही . ( आं - बा -व -डे -क -  र हे मुळ नाव बदलून त्यांच्या एका प्रेमळ ब्राह्मण गुरुजीने आंबेडकर असे स्वत:चे नाव दफ्तरी लावले होते. आंबेडकरांनि तेच पुढे कायम ठेवले)

पण गांधिंचा समज आंबेडकर हे एक पुरोगामी ब्राह्मण गृहस्थ आहेत असा होता! आणि पुरोगामी ब्राह्मण हा प्राणि राजकारणात फारशी किंमत द्यायच्या लायकीचा नसतो ! कदाचित यामुळेच या भेटीत गांधिंच्या अजब पुर्वग्रहामुळे मोठे नुकसान झाले असे मानायला जागा आहे ! आंबेडकरांच्या जळत्या उद्गारांनी गांधी भानावर आले आणि ते अस्पृश्य समाजातले आहेत काय ? अशी सहकार्यांकडे विचारणा केली .


कादाचित हा  -  पुरोगामी ब्राह्मण कशापाई नसती उठाठेव करतो आहे ? कशासाठी स्वतंत्र मतदारसंघाच्या लष्कराच्या भाकरी भाजतो आहे ?    अशा भावनेतून गांधीनी भेटीची सुरवातच थोडी कडक केली. आंबेडकरांचि पार्श्वभूमी माहित नसल्याने  - कोणत्या परीस्थित आणि दबावात हा निर्णय घेतला हे गांधिंना कळलेले नसणार . सुरवातीला  त्यांनी आंबेडकरांकडे चक्क दुर्लक्ष केले आणि दुसर्याच कोणाशीतरी सुत कताइबद्दल बोलू लागले. थोड्या वेळाने गांधी  म्हणाले " आंबेडकर तुमचा जन्म व्हायच्या आधीपासून मी अस्पृश्यांसाठी काम करतो आहे . (तेंव्हा मला शहाणपणा शिकवू नये ! ) कोग्रेसने अस्पृश्यांसाठी विस लाख रुपये खर्च केलेले आहेत.

अशाप्रकारच्या बोलण्याने आंबेडकर चांगलेच व्यथित झाले असणार.  त्यांनी चिडून गांधिंना खडे बोल सुनावले शेवटी म्हणाले " ज्या देशात आमच्या समाजाला कुत्र्यापेक्षा वाइट वागणुक मिळते त्या देशाला मी मायभूमी म्हणु शकत नाही , गांधीजी मी पुन्हा सांगतो - मला मायभूमी नाही !"

या वादळी भेटीमुळे - गांधिंच्या दुर्लक्ष करण्यामुळे आणि आंबेडकरांच्या जळत्या उद्गारांमुळे या दोनही महान नेत्यात तयार झालेला व्यक्तिगत दुरावा बराच काळ टिकला.





पुणे करार : कौन जिता … कौन हारा 


आंबेडकरांनि  विभक्त मतदार संघांचि मागणी सोडुन द्यावी म्हणुन गांधिजिंनि उपोषण सुरु केले. ज्याच्या मागे जवळजवळ सारा सवर्ण समाज आहे त्याचा मृत्यू झाला तर गावोगावच्या अस्पृश्यांना काय झेलावे लागले असते ? आंबेडकरांसमोर पुणे करारावर  सही करण्याशिवाय कोणता पर्याय होता ?

ताणलेले दोर 

पण त्या आधी एका भानगडिचा वेध घेणे आवश्यक आहे. ती भानगड म्हणजे राजा - मुंजे करार होय . एम सी राजा हे एक अस्पृश्य पुढारी होते . राजा आणि त्याच्या सारख्या इतर अस्पृश्य पुढार्यांच्या दबावामुळेच आंबेडकरांना आपली मुळातली सायमन कमिशन समोरची भूमिका बदलत विभक्त मतदार संघाना पाठिंबा द्यावा लागला होता . हेच राजा आता गटबाजीचे राजकारण खेळले . आणि स्वत:चे महत्व वाढवण्यासाठी त्यांनी डॉ मुंजे या हिंदु महासभेच्या पुढार्याबरोबर एक करार केला. या करानुसार अस्पृश्यांना विभक्त मतदार संघ नको . वाढीव राखीव जागा हव्या अशी मागणी केली !

आता आंबेडकरांसमोर मोठा पेचप्रसंग होता . महाराष्ट्रातल्या महार समाजाचा पुर्ण पाठिंबा आणि मराठि दलीतात बर्यापैकी वजन या  आंबेडकरांच्या जमेच्या बाजू असल्या तरी अखिल भारतीय पातळीवर त्या क्षणापर्यंत तरी  आबेडकर हे सर्व दलितांचे एकमुखी नेते नव्हते .  अखिल भारतीय पातळीवर दलितांचे नेतृत्व करण्यासाठी त्यांना राजा सारख्या अंतर्गत गटबाजांबरोबर हि राजकाराण भोगावे लागत होते . पंचाइत अशी कि राजा मुंजे करार मान्य केला तर आंबेडकरांनि राजाचे नेतृत्व राष्ट्रीय पातळीवर मान्य केलेले आहे आणि दलितांच्या वतीने करार मदार करण्याचे सर्व अधिकार राजा कडे आहेत असा सरळ अर्थ निघत होता . राजा आणि मुंजेंचि तीच राजकीय चाल होती . आता आबेडकरांना चटकन विभक्त मतदार संघाची मागणी सोडणे अशक्य झाले . राजा सारख्या गटबाज व्यक्ती च्या हाती राष्ट्रीय दलित चळवळीची सूत्रे देण्याचा गलथान पणा आंबेडकर करणे शक्य नव्हते.

त्यामुळे आंबेडकरांनिहि विभक्त मतदार संघाचा मुद्दा ताणून धरला आणि गांधिंना प्राणांतिक उपोषण करण्या पर्यंत परिस्थिती ताणावी लागली.






 तुटलेले बंध 

परिस्थिती विकोपाला जाऊ लागली . गांधिजिंना कोणत्याहि परीस्थित जातीय तत्वावर विभक्त मतदार संघ नको होते . आणि आंबेडकर एका विचित्र राजकीय परिस्थितीमुळे झटकन निर्णय फिरवू शकत नव्हते. गांधिंचि तब्येत खालावू लागली . परिस्थिती स्फोटक बनू लागली. गांधिंचा मृत्यू ओढवला असता तर गावोगाव सवर्ण दलित दंगली पेटल्या असत्या . बाबासाहेबांसारख्या लोकशाहीवादी   नेत्याला  दंगली होणे कदापि मंजुर नव्हते त्यामुळे त्यांनी पुणे करारावर सही केली .

व्यथित होऊन आंबेडकर म्हणाले होते " हे कोंग्रेस वाले माझे राजकीय जीवन संपुष्टात आणतील आणि मग तेच दलितांचे पुढारी होतील " ( खैरमोडे ५ - ३१ )

  पुणे करारावर सही -  हा आंबेडकरांचा राजकीय पराभव होता काय ? त्यांच्या सहकार्यांना तेंव्हा तसेच वाटले आजही आंबेडकर वाद्यांच्या हृदयातली ती एक भळभळति जखम आहे . त्यामुळे मने तुटली आहेत . पण सत्य काय आहे ?


अंतिम विजय कोणाचा ? 

पुणे करारामुळे विभक्त मतदार संघ रद्द झाले आणि संयुक्त मतदार संघ आले असा बर्याच लोकांचा भ्रम असतो . ते खरे नाही . पुणे करारा मुळे संयुक्त आणि विभक्त मतदार संघाचे एक आगळेच फ्युजन जन्माला आले . त्यानुसार -

१) दोन स्तरीय निवडणुक पद्धती आली . अस्पृश्यांनी स्वत:चे चार उमेदवार निवडायचे (विभक्तपणे) आणि त्यानंतर सर्व जाती धर्माच्या लोकांनी या चारपैकी एक उमेदवार (संयुक्तपणे ) निवडायचा. या कलमामुळे सवर्णांचे चमचे निवडुन जाण्याचा धोका आंबेडकरांनि टाळला. आणि खरे पाहता आंबेडकरांचा मुलभुत विचार गांधिंनि मान्य केला. 

२) या करानुसार अस्पृश्यांना १ ८ टक्के राखीव जागा मिळाल्या . (त्या पूर्वीच्या मेकडोनल्ड निवाड्यापेक्षा खूपच जास्त होत्या )

३) अस्पृश्यांच्या शिक्षणासाठि वेगळी काढुन ठेवायची रक्कम ठरली यातही आंबेडकरांनि ठरवलेला आकडा ग्राह्य धरण्यात आला .




डॉ  बाबासाहेब आंबेडकर हेच दलितांचे एकमेव राष्ट्रीय नेते आहेत आणि दलितांच्या वतीने करार मदार करण्याचे सर्व हक्क एकट्या आंबेडकरांना आहेत हि गोष्ट सिद्ध झाली . पुणे करारा नंतर आंबेडकर हे एकमेव  राष्ट्रीय दलित नेते असून एम सी राजा सारखे लोक  केवळ उपट्सुंभ आहेत हे सिद्ध झाले. 

पुढे भारत स्वतंत्र झाल्यावर सार्वत्रिक प्रौढ मतदानाचा हक्क दलितांसकट सर्वांना मिळाला . शीक्षण , जमीन इत्यादी चाळण्या गेल्या .   त्यामुळे घटना परिषदेचे सदस्य  असलेल्या आंबेडकरांनि स्वतंत्र भारतात एकदाही विभक्त मतदार संघ मागितले नाही .  प्रौढ सार्वत्रिक मतदान आल्याने विभक्त कि संयुक्त हा मुद्दाच उरला नाही . 

गांधिंना जे साध्य करायचे होते ते हि घडलेच -  द्विस्तरीय गुंतागुंतीची निवडणुक प्रक्रिया झाल्याने इतर जाती विभक्त मतदार संघ मागाण्याचा धोका टळला . कारण इतकी गुंता गुंतिचि प्रक्रिया सर्व जातींसाठी लागू करणे अशक्यच होते . त्यातून जातीय फायद्याची गणिते बांधणेहि दुरापास्त होते .

थोडक्यात पुणे करार बरोबरीत सुटला किंवा थोड्या प्रमाणात आंबेडकरांच्याच बाजूला झुकला असे म्हणावे लागते.  स्वातंत्र्यानंतर तर तो प्रश्न पुर्णपणेच आउट डेट बनलेला आहे . कारण सार्वत्रिक प्रौढ मतदान !





 सम्यक पणे विचार बदलणारा - झपाटलेला अभ्यासक : डॉ  आंबेडकर 

बाबासाहेब आंबेडकर हे एक अभ्यासू आणि विद्वान गृहस्थ होते .  राजकारण - समाजकारण - धर्म कारण याबद्दल ते सतत अभ्यास करत आणि नव्या अभ्यासानुसार - मते बदलत असत  . उदाहरण घायचे झाले तर भगवत गीता या हिंदु धर्म ग्रंथाबद्दल लिहिता येईल .


१) १९ २ ७  सालच्या महाडच्या   संगरात   त्यांनी मनुस्मृती जाळली पण गीता हा धर्मग्रंथ स्पृश्य आणि अस्पृश्य या दोन्ही लोकांना मान्य आहे असे ते त्याकाळी  म्हणत असत  .
२)  पुढे धर्मांतराच्या घोषणे नंतर गिता हा पुर्णपणे  मूर्खपणे आणि बाष्कळ पणे लिहिलेला ग्रंथ आहे असे ते म्हणत .
३) धर्मांतरानंतर दिलेल्या एका मुलाखतीत बाबासाहेब म्हणाले - गीतेत ज्या काही चांगल्या गोष्टी आहेत त्या बुद्ध धर्मातून उसन्या घेतल्या आहेत . (म्हणजे गीतेत काही चांगल्या गोष्टी आहेत !)


एकाच ग्रंथाबद्दल व्यक्त केलेली हि मते आहेत . प्रा शेषराव मोरे यांनी त्यांच्या आंबेडकरांवरिल ग्रंथात राजकारण , समाजकारण , इतिहास मिमांसा  या सर्वच बाबतीतल्या बदलत जाणार्या मतांचा आढावा घेतला आहे .






अभ्यासक नवीन माहितीनुसार मते बदलत जातोच . पण आंबेडकरांचे सामाजिक धोरणही त्यांची धर्म मिमांसा आणि इतिहास मिमांसा बदलते. जोपर्यंत हिंदु राहून समता आणता येईल असे त्यांना वाटत होते तोपर्यंत ते गीतेला पुज्य मानत होते. हा हिंदु समाजावरचा विश्वास उडाल्यावर ते गीतेला मुर्ख ग्रंथ म्हणु लागले . पुढे घटना   परिषदेत  दाखल   झाल्यावर ....जेंव्हा त्यांना हिंदु कोड  बिल  पास करून हिंदु स्त्रियांचे भले करायचे होते तेंव्हा........ ते बिल पास करायला त्यांना सवर्ण हिंदुंचा पाठिंबा हवा होता....... आणि त्यावेळी त्यांनी गीतेत काही चांगल्या गोष्टी आहेत पण ........त्या बुद्धाकडुन उधार घेतलेल्या आहेत असे मत व्यक्त केले .

समता आणणे आणि लोकशाही रुजवणे  हे बाबासाहेब आंबेडकरांचे ध्येय होते . त्यासाठी त्यांनी धर्म मिमांसा आणि इतिहास मीमांसा लिहिली , त्यात वेळोवेळी बदल केले , कारण त्यांना इतिहास केवळ लिहायचा नव्हता तर घडवायचाहि होता .


स्वत:ची मते बदलण्याचे स्वातंत्र्य जर आंबेडकरांना आहे तर गांधिंना का नाही ?



परिस्थितीशी जुळवण्यासाठी विचार बदलत जाणारा देशभक्त राजकारणी : मोहनदास गांधी 

परिस्थितीशी जुळवण्यासाठी विचार बदलत जाणारा देशभक्त राजकारणी : मोहनदास गांधी

गांधीजी हे आंबेडकरांप्रमाणे विद्वान , अभ्यासक किंवा संशोधक निश्चितच नव्हते . पण त्यांना उभ्या देशाबद्दल कळकळ प्रेम आणि जिव्हाळा होता . दलितांचे भले करणे हा गांधिंसमोरचा एकमेव कार्यक्रम कधीच नव्हता पण उच्च निचतेला आणि मुख्यत: अस्पृश्यतेला त्यांचा विरोध पहिल्या पासून होता . त्याला गांधिंनि कमी महत्व दिल-  हा आरोप खोटा म्हणता येणार नाही . पण गांधी म्हणजे अस्पृश्यांच्या जिवावर उठलेला सैतान निश्चितच नव्हे.

गांधीही स्वत:ची मते अगणित वेळा बदलत आलेले आहेत . मी हिमालया  एव्हढ्या चुका केल्या आहेत असे गांधिंनि अनेकदा म्हटले आहे .







कधीकाळचा चातुर्वणाचा समर्थक गांधी । यापुढे मी फक्त आंतरजातीय विवाहांनाच हजार राहीन अशी अट ठेवतो .। आणि राउंड टेबलाची नीती पुढे घटनाकारांना सन्मान देण्यापर्यंतही बदलते । बाकी गांधिंचि मते बदलत गेली आणि बाबासाहेब कायदामंत्रि (पहिल्या) मंत्रिमंडळात होण्यामागे गांधी होते   ।  पहिल्या घटनेपरिषदेवर बाबासाहेब लीग च्या पाठिंब्यावर गेले होते । ती परिषद पुढे रद्द झाली आणि फ़ाळणिनंतर जी नवी घटनापरिषद आली त्यावर बाबासाहेब जाताना गांधिंनि पाठिंबाच दिला होता . कोग्रेसच्या पाठिंब्या  शिवाय घटना मसुदा समितीचे अध्यक्ष होणे शक्य नव्हते … आणि आंबेडकरांसरखा विद्वान कायदा पंडित हातचा घालवायला गांधिजिहि मूर्ख नव्हते .

सुरवातीला गांधी सनातनी आणि चातुर्वणाचे समर्थक आहेत असा अर्थ निघू शकेल अशी पुष्कळ वचने गांधिंच्याच साहित्यातून काढुन दाखवता येतील . पुढे मात्र . गांधिंनि त्यांचे विचार बदलले आणि हिंदु धर्माच्या सर्व स्मृतींचे आणि धर्म ग्रंथांचे पुनर्लेखन करावे आणि स्त्रिया आणि शुद्र यांवर अन्याय करणारा भाग त्यातून काढुन टाकावा असे स्पष्ट मत गांधिंनि व्यक्त केले . ( म. गांधी आणि समाजसुधारणा - आकलन . नरहर कुरुंदकर)

हिंदु राहून समता प्राप्त करण्याचा हा  गांधी विचार आहे . हा विचार १ ९ २ ७  सालच्या आंबेडकरांच्या विचारासारखाच आहे.







गांधीच्या अर्धनग्न धार्मिक फ़किरिपेक्षा आंबेडकरांचे सुटा बुटात राहणे आणि त्यांचा आधुनिक विचार मला अधिक भावतो पण ....

सुस्पष्ट , लोजिकल , तर्कशुद्ध विचार करणारा माणुस उभ्या भारताचा नेता बनणे अशक्यच होते. या देशाची विविधता समस्यांची गुंतागुंत व आकांक्षांचा अनेकपदरिपणा जितका संकिर्ण (Complex ) होता तितकेच गांधिंचे व्यक्तिमत्व हि संकिर्ण होते.

 भारतासारख्या अनेकपदरी देशात राजकारण करायचे झाले तर मायावतिलाहि शेवटी सर्वजन हिताय अशी घोषणा द्यावी लागते हे विसरून चालणार नाही . गांधीना सर्वोदय हवा होता . पण अंत्योदय हे त्याचे सूत्र होते . सर्वांच्याच डोळ्यातले अश्रू पुसण्याची गांधिंचि महत्वकांक्षा आहे . पण अंत्यजाच्या डोळ्यातले अश्रू पुसणे हि त्याची पहिली पायरी आहे .  गांधी हे मुख्यत: राजकीय नेते आहेत पण त्यांनी समाजकारण झटकून टाकलेले नाही . त्यांची धर्माची परिभाषा , हरिजन वगैरे संकल्पना माझ्यासारख्या नास्तिकाला पचणार्या नाहीत पण गांधिंचा उदारमत वाद भारताला थोड्या बहुत प्रमाणात का होईना जोडू शकला हे नाकारता येत नाही .




समारोप 

घटनेचा साचा बनवून बाबासाहेबांनी ह्या देशाचा मनु  पालटला . गांधिच्या पाठिंब्या शिवाय हे शक्य नव्हते . देशाचे भविष्य कसे चालावे याचा ढाचा आंबेडकर तयार करतात आणि त्यांच्या नियुक्तीला गांधिंचा पाठिंबा असतो . तेंव्हा मुख्य वाद मिटलेला असतो. हा देश सनातनी विचारांनी चालणार नाही … आधुनिक राज्यघटनेनुसार चालेल अशी ग्वाही मिळालेली असते .   . बाकी थोडेबहुत मतभेद सगळ्याच माणसात असणार आणि ते नैसर्गीकही आहे .

गांधी आंबेडकर मुख्य वाद आणि संघर्ष इथे संपतो .

तरीही या दोन महान भारतीय नेत्यांत कधीही मनोमिलन झाले नाही हि भारतीय राजकारणाची शोकांतिका आहे .

गांधी सवर्ण हिंदुचे नेते होते पण अस्पृश्यांचे दुश्मन नाही . आंबेडकर दलित समाजाचे नेतृत्व करत असले तरी त्यांचे घटना परिषदेतील काम , हिंदु कोड बिल , कायदा मंत्रि म्हणुन केलेले काम हे सर्व देशासाठी होते . एक अर्थशास्त्री म्हणुन आंबेडकरांचा रिझर्व बेंक ऑफ इंडिया च्या पायाभरणीत मोठा वाटा आहे . हे काम सर्वच देशासाठी आहे . त्या अर्थाने आंबेडकर हे राष्ट्रीय नेते आहेत .

स्पृश्य - अस्प्रुश्यांचा संघर्ष जटिल होता . अस्पृश्यांची अस्मिता जागी करणे - अन्याया विरुद्ध लढणे - स्वत:चे न्याय्य हक्क मागणे आवश्यक होते. हे काम आंबेडकरांनी केले . त्याचवेळी अस्पृश्यांना त्यांचे हक्क देऊन टाकण्यासाठी सवर्णांचि मानसिकता तयार करणे आवश्यक होते . गांधिंनि तेच काम टप्प्या टप्प्याने केले . हे कामही अतिशय अवघड होते आणि आवश्यकही होते .

त्या दोघात एकमत दुर्दैवाने  झाले नाही म्हणुन आजही तो भांडण  वारसा चालू ठेवणे वेडेपणाचे आहे .

(क्रमश:)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
मला समजलेले गांधिजी या मालिकेतील पुढील भाग : - 

भाग ३) पुस्तकांपलिकडचे गांधी : (आगामी )   



५ सप्टें, २०१३

मुसलमान विकणे आहे : सहा रुपये साठ पैशाला एक

मुसलमान विकणे आहे : सहा  रुपये साठ पैशाला एक

दोन्ही कोंग्रेस ने एकत्र येउन मदरशांना अनुदान देण्याचा निर्णय घेतला आहे . त्याविरुद्ध हिंदुत्व वादि भगवी टोपी घालून आंदोलन करणार हे उघड आहे . हिंदुत्व वादि उग्र आंदोलनाची भीती अल्प्संख्यकांना वाटणार , आणि  त्यामुळे घाबरलेले मुसलमान आपल्याला मत टाकणार असा सरळ साधा कोंग्रेसि हिशेब आहे .




बर हे अनुदान किती आहे ? चक्क  नऊ  कोटि नव्वद लाख रुपये ! दहा कोटीच्या महाराष्ट्रात दिड कोटि मुसलमान आहेत . म्हणजे प्रत्येक मुस्लीमावर झालेला कोंग्रेसि खर्च आहे सहा रुपये साठ पैशे !


   मुस्लिम मतदार बहुल भागातल्या   शाळा निवडुन ,  हे अनुदान दोनशे शाळांना , देण्याची दयाबुद्धी कोंग्रेस ने दाखवली आहे .  मदरशात शिकवले जाणारे कुराणपठण , अरबी भाषा आणि इस्लामी इतिहास हे विषय शिकलेल्यांना नोकरी मिळु शकत नाही , त्यांच्या नोकरीची सोय लावायला म्हणे कोंग्रेस त्याना धर्माच्या जोडीने आधुनिक शिक्षण देऊ इछिते .


दिड कोटि लोकांसाठी हि कल्याणकारी योजना आहे . आणि कोंग्रेसच्या सहिष्णू सेक्युलरपणाचा हा पुरावा आहे.

दाभोलकरांच्या हत्येनंतर विकृत टिप्पणी करणार्या पप्पू आठवलेवर कारवाई नाही , आणि मुल्ला मौलविंच्या लांगुलचालनासाठि नौ कोटि नव्वद लाख !

असहिष्णू धर्मांधांचा बिमोड करण्याला सेक्यालारीझाम म्हणतात हे कोणीतरी ठोकून सांगितले पाहिजे !




मदरशे चावणार्या धर्मांध   मौलविंना दिलेले कोम्प्युटर शिक्षण … याने सामान्य गरीब मुस्लिमाचा काय विकास होणार आहे ? बरे शिया सुन्नी बरेलवी अहमदिया यापैकी कोणाच्या मदरशाला मदत मिळणार आहे ? अर्थात ज्या पंथाची मते जास्त आहेत त्यालाच ! मदरशातून शिकून भले होते आणि तिथे फार सेक्युलर शिक्षण दिले जाते असे कोणाला म्हणायचे आहे का ?

त्यातून दहशतवादी तयार होतात असे मला वाटत नाही . कारण दहशत वादि  होण्यासाठी सुद्धा काही किमान अकलेचि गरज असते. मदरशात शिकलेल्या धर्मविरांचे ज्ञान अल्लाच्या कयामत पुढे जात नाही ! अलिफ बे पे पुढे गणितातले ज्ञान जात नाही . त्यांना बॉम्ब टायमरचे  क्लिष्ट गणित आणि स्फ़ोटकांच्या मिश्रणाचे रसायन शास्त्र कसे जमावे ? मदरशातून मुर्ख तयार होतात असा माझा आक्षेप आहे .

मदरशात तयार झालेला एकतरी भारतीय दहशतवादी दाखवा असे फुसकुले कोंग्रेसि तर्कशास्त्र आहे . मी म्हणतो मदरशातून तयार झालेला एक तरी डोक्टर दाखवा … इंजिनियर दाखवा … शास्त्रज्ञ दाखवा …नट ,कलावंत -  संगितकार दाखवा…



संगित गैरीस्लामी आहे . जीन्स टी  शर्ट गैर इस्लामी आहे . कोका कोला मुस्लिमांच्या विरुद्ध आहे. बुरखा घातलाच पाहिजे  . इत्यादी बाष्कळ बडबड करणारी पिढी मदरशातून तयार होते . असले नामी मुर्ख तयार करून मुस्लिम समाजाचे भले होणार आहे काय ?

 मुस्लिम समाजाचे जर भले झाले.  त्यातून भरपूर डोक्टर,  इंजिनियर, संगीतकार , शिल्पकार , शास्त्रज्ञ तयार झाले तर सहा रुपये साठ पैशात त्यांची मते विकत मिळणार नाहीत .

त्यांनी मदरशांत कोम्प्युटर शिकून बुरख्याची मूर्ख बडबड इंटर्नेट वर करावी पण आजन्म सहा रुपयात विकले जावे असे कोंग्रेसि अर्थशास्त्र  यामागे आहे .


सनातनी असोत किंवा इस्लामी मुलतत्व वादि  यांसमोर झुकणे म्हणजे सहिष्णुता नव्हे . सनातन बंद झाले तर अनेक हीदुंचे कोटकल्याण होईल . आणि मदरसे बंद झाले तर आधुनिक विचार आणि आचार मुस्लिमात हि येईल … भले करणे आणि झुकणे यात फ़रक आहे . मुस्लिम समाजाचे हित आणि लांगुलचालन यातही फरक आहे . पण खरोखर हित केले तर मात्र त्यांचे रेट वाढतील अशी भीती कोंग्रेसि अर्थ तज्ञांना वाटत असावी !





 " बुरखे घालून , नमाज पढून आणि धर्म शिक्षण घेऊन मुस्लिमांचे भले होईल । जगावर इस्लामचे राज्य आणण्यासाठी इस्लामी मुलतत्व वादाचा स्वीकार केला पाहिजे . तसे केल्याने इस्लामचे  जगावर राज्य येईल .मुलतत्व वादाने  मुस्लिमांचे भले होईल" असे बडबडणारे मूर्ख मौलवी कमी नाहीत . मदरशांना अनुदान देऊन या मुर्खांचि संख्या वाढवायचा सरकारच विचार असावा ! मुस्लिम जितके मूर्ख राहतील तितक्या स्वस्तात विकले जातील हे उघड आहे ! 


.
.
Dr Abhiram Dixit

२५ ऑग, २०१३

मोडलेला कणा



.




कार्यमग्न  , निस्पृह , विवेकी दाभोलकर सरांचा पाशवी खून … आणि त्यानंतर माध्यमात आलेल्या उद्दाम सनातनी प्रतिक्रिया ऐकून प्रतिकाराची  शक्ती सुद्धा संपुन गेल्यासारखं वाटल होत. लहानपणापासून ज्या काही कल्पना डोक्यात होत्या - अपेक्षा होत्या - आकांक्षा होत्या त्या सार्या उन्मळून पडल्या होत्या. मराठी माणसाने कणा ताठ ठेवावा असे काही अभिजात या  संस्क्रुतित आहे . इथे तुकोबा आहेत  - आगरकर आहेत - विवेक आहे या सार्या समजुती मोडुन पडल्या. सतत प्रेरणा  देणारी  कुसुमाग्रजांची कविता सुद्धा मोडुन पडली होती … 





मोडलेला कणा 



ओळखतो मी सर तुम्हाला , मनाशी बोललो आम्ही 

तुमचे कपडे होते चुरगळलेले , पण डोक्यामध्ये गांधी 


कधी न बसलात , नाही हसलात , बोललात डोळ्यात पाहून 

 " गंगामाई अस्वच्छ झाली , घर गेले वाहून 


माहेरवाशीण पोरिंनाहि जाळणारा हा समाज आपला

मोकळ्या हाती दलिताला बुकलणारा माज आपला


 देश खचला , मने विझली , होते न्हवते गेले

 प्रसाद म्हणुन गोमुत्राचे आचमन तेव्हढे राहिले


खिशामध्ये हात रोज बाबा बुवा घालत आहेत

पैसे सोडा , मन आणि माणुसकीही विकत आहेत


मोडुन पडला समाज , तरी तुम्ही हरू नका

विज्ञानाच्या वेगाने बुद्धीवादाला लढ म्हणा "



कालेवार आज पाहिले तुमचे मी नदीकाठी

आशा मेली , बुद्धी विझली , डोळ्यामधे उरले पाणी








या गॅझेटमध्ये एक त्रुटी होती.

सर्व लेख विषयानुसार

या गॅझेटमध्ये एक त्रुटी होती.
या गॅझेटमध्ये एक त्रुटी होती.

लेखकाला मेल द्वारे संपर्क करण्यासाठी

नाव

ईमेल *

संदेश *